چرا کامپوزیت دندان زرد می‌ شود؟

آیا تا به حال برایتان پیش آمده که بعد از چند ماه از انجام کامپوزیت، با ناراحتی در آینه نگاه کنید و ببینید آن دندان‌های سفید براق، دیگر آن درخشش قبل را ندارند؟ ما در کلینیک دندانپزشکی آذر هر هفته با افرادی ملاقات می‌کنیم که همین سوال را می‌پرسند: چرا کامپوزیت دندان زرد می‌شود؟ نگران نباشید؛ این پایان زیبایی لبخند شما نیست. در این مقاله قدم به قدم علت‌ها، راهکارهای پیشگیری و درمان‌های واقعی را بررسی می‌کنیم.

کامپوزیت دندان چیست و چرا تغییر رنگ می‌دهد؟

کامپوزیت دندانی از ترکیب یک ماده رزینی پلیمری و ذرات سرامیکی ریز (مثل سیلیکا) ساخته می‌شود. جنس آن شبیه خمیر نسبتاً سفت است که دندانپزشک لایه لایه روی دندان می‌مالد و بعد با نور مخصوص سخت می‌کند.

اما یک نقطه ضعف بزرگ دارد: برخلاف مینای طبیعی دندان که کریستالی و کم‌نفوذ است، سطح کامپوزیت کمی متخلخل می‌باشد. همین تخلخل باعث می‌شود ذرات رنگی غذاها، نوشیدنی‌ها و دخانیات به مرور در آن نفوذ کنند و باعث زرد شدن کامپوزیت دندان شوند.

بخوانید: علت تغيير رنگ كامپوزيت دندان چیست؟

چرا باید نگران زردی کامپوزیت باشیم؟

کامپوزیت فقط جنبه زیبایی ندارد. بسیاری از افراد برای ترمیم دندان‌های شکسته، پر کردن فاصله بین دندان‌ها، تغییر شکل یا حتی جایگزینی آمالگام (جیوه سیاه) از کامپوزیت استفاده می‌کنند. بنابراین زرد شدن کامپوزیت دندان می‌تواند اعتمادبه‌نفس فرد را کاهش دهد و حتی باعث شود فکر کند کارش خراب شده است.

اما از نظر درمانی، اگر زردی زود تشخیص داده شود، می‌توان آن را بدون نیاز به تعویض کامل برطرف کرد. پس نگرانی به موقع، هم از هزینه اضافی جلوگیری می‌کند، هم از تخریب بیشتر کامپوزیت. 

بخوانید: 10 روش موثر برای مراقبت از کامپوزیت دندان

مهمترین دلایل زردی کامپوزیت دندان

نکته مهم این که این زردی لزوماً به معنای خرابی کار نیست. گاهی فقط یک لایه سطحی رنگ گرفته که قابل پاک شدن است. اما برای اینکه بدانید دقیقاً با چه نوع زردی روبرو هستید، اول باید دلایلش را بشناسید و برای اینکه جواب قطعی به سوال چرا کامپوزیت دندان زرد می‌شود بدهیم، باید دلایل را به دو دسته داخلی و بیرونی تقسیم کنیم:

عوامل داخلی مؤثر در زرد شدن کامپوزیت دندان

این دسته از دلایل ربطی به رفتار شما ندارند و به کیفیت کار اولیه برمی‌گردند:

1. کیفیت پایین مواد اولیه: کامپوزیت‌های ارزان قیمت پایداری رنگی ضعیفی دارند و ممکن است فقط چند ماه بعد زرد شوند.
2. پخت ناقص (کیورینگ): اگر دندانپزشک از دستگاه نور کافی یا زمان مناسب استفاده نکند، لایه‌های زیرین کامپوزیت به خوبی سفت نمی‌شوند. آن بخش‌های نپخته با گذشت زمان واکنش داده و زرد یا قهوه‌ای می‌شوند.
3. پولیش اولیه نامناسب: سطح کامپوزیت باید کاملاً صاف و براق باشد. آیا زرد شدن کامپوزیت به دلیل پولیش نامناسب است؟ بله، یکی از شایع‌ترین علت‌ها همین است. سطح زبر، مثل سنباده عمل کرده و ذرات رنگی را در خود گیر می‌دهد.

عوامل بیرونی مؤثر در زرد شدن کامپوزیت دندان

این دسته به عادات روزمره شما برمی‌گردد و خوشبختانه قابل کنترل هستند:

1. نوشیدنی‌های پررنگ: قهوه، چای سیاه، نوشابه‌های گازدار، چای سبز و دمنوش‌های رنگی.
2. مواد غذایی رنگی: سس گوجه، زردچوبه، سس سویا، انواع توت‌ها و آلبالو.
3. دخانیات: سیگار و قلیان بزرگترین دشمن کامپوزیت هستند. نیکوتین و قطران به شدت به رزین می‌چسبند.
4. بهداشت نامناسب: اگر مرتب مسواک نزنید، لایه پلاک و جرم روی کامپوزیت تشکیل شده و بعداً زرد دیده می‌شود.
5. دهانشویه‌های نامناسب: برخی دهانشویه‌های رنگی یا حاوی کلرهگزیدین می‌توانند به مرور باعث تغییر رنگ کامپوزیت شوند.

آیا خمیر دندان های سفید کننده باعث زرد شدن کامپوزیت میشوند؟

خمیردندان‌های سفیدکننده معمولی حاوی ذرات ساینده درشت (کربنات کلسیم، سیلیس دانه‌درشت) هستند. استفاده روزانه از آن‌ها روی کامپوزیت، سطح را خط و خش می‌اندازد. همان طور که گفتیم:

سطح زبر کامپوزیت دندان = جذب سریع‌تر رنگدانه‌ها = زردی سریع‌تر ونیر کامپوزیت.

پس در نتیجه خمیر دندان های سفید کننده ساینده، در طولانی مدت باعث زرد شدن کامپوزیت دندان می‌شوند. به جای آن از خمیرهای مخصوص کامپوزیت یا ژل‌های با سایش پایین (RDA زیر ۷۰) استفاده کنید. 

آیا رفلاکس معده میتواند باعث زرد شدن سریع تر کامپوزیت شود؟

بله، قطعاً. اسید معده که در اثر رفلاکس به داخل دهان برمی‌گردد، سطح رزین کامپوزیت را خورده و زبر می‌کند. وقتی سطح زبر شد، ذرات رنگی راحت‌تر نفوذ کرده و باعث تسریع زرد شدن کامپوزیت دندان می‌شوند. اگر رفلاکس مزمن دارید، قبل از انجام کامپوزیت حتماً با دندانپزشک و متخصص گوارش مشورت کنید.

راهکارهای پیشگیری از زرد شدن کامپوزیت دندان

این سوالی است که خیلی‌ها می‌پرسند: آیا کامپوزیت زرد شده قابل ترمیم است؟ پاسخ: در بسیاری موارد، بله اما همیشه پیشگیری بهتر از درمان است. اگر تازه کامپوزیت انجام داده‌اید یا می‌خواهید از زرد شدن مجدد جلوگیری کنید، این نکات طلایی را جدی بگیرید:

• تا ۴۸ ساعت اول از خوردن و آشامیدن مواد رنگی پرهیز کنید (کامپوزیت در این مدت هنوز تثبیت نهایی را پیدا نکرده).
• بعد از هر بار مصرف قهوه یا چای، دهان خود را با آب ساده بشویید.
• از نی برای نوشیدنی‌های رنگی استفاده کنید تا تماس با دندان‌های جلو کاهش یابد.
• سیگار و قلیان را کنار بگذارید یا حداقل بعد از هر بار مصرف، مسواک بزنید.
• مسواک نرم و خمیردندان غیرساینده (مخصوص کامپوزیت) تهیه کنید.
• هر ۶ ماه یک بار برای جرمگیری و پولیش حرفه ای مراجعه کنید.

روش های درمانی برای کامپوزیت زرد شده

روش های درمانی زیر، برای کامپوزیت زرد شده در مطب به کار رفته می‌شوند:

روش درمانی	توضیح مختصر	مناسب برای چه زردی؟
پولیش مجدد (repolishing)	با بروس‌های سیلیکونی و خمیر مخصوص، لایه سطحی رنگی برداشته می‌شود.	زردی سطحی و تازه
فاینیشینگ و بافت مجدد	سطح کامپوزیت مجدداً تراشیده و صیقل داده می‌شود.	زردی متوسط با زبری سطح
ترمیم موضعی بدون نیاز به تعویض کل کار	فقط ناحیه زرد شده ترمیم می‌گردد.	زردی موضعی و قدیمی
تعویض کامل کامپوزیت	کل کامپوزیت برداشته و نو ساخته می‌شود.	زردی عمیق یا ترک خوردگی

درمان زردی کامپوزیت در خانه؛ مراقبت یا آسیب؟

حتماً در اینترنت دیده‌اید که می‌گویند با جوش شیرین، سرکه سفید یا زغال فعال می‌توان کامپوزیت را سفید (سفيد كردن كامپوزيت دندان) کنید. هرگز این کار را نکنید. درمان زردی کامپوزیت در خانه با این روش‌های خانگی، سطح رزین را نابود کرده و زبرتر می‌کند. تنها اقدام ایمن در خانه، مسواک ملایم و نخ دندان کشیدن منظم است. 

آیا سفید کننده‌ ها و مواد بلیچینگ برای درمان زردی کامپوزیت مؤثر هستند؟

یک باور غلط رایج وجود دارد: ژل سفیدکننده دندانی که برای مینا خوب است، برای کامپوزیت هم خوب است! واقعیت این است که خیر، نه تنها مؤثر نیست، بلکه مضر هم هست.

مواد بلیچینگ (پرهیدرول، کاربامید پراکسید و…) قادر به نفوذ در ماتریکس رزین کامپوزیت نیستند. در عوض، سطح را نرم کرده و تخلخل آن را بیشتر می‌کنند. در نتیجه زردی بعدی سریع‌تر و شدیدتر اتفاق می‌افتد. پس اگر به شما پیشنهاد بلیچینگ روی کامپوزیت دادند، مطمئن باشید تخصصی نیست.

آیا زرد شدن کامپوزیت نشانه پوسیدگی دندان زیرین است؟

گاهی اوقات مراجعین با نگرانی می‌پرسند: آیا دلیل زرد شدن کامپوزیتم به‌خاطر پوسیگی دندان‌های زیرین است؟ پاسخ متخصص دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی اصفهان در کلینیک آذر این است: لزوماً نه، اما باید بررسی شود.

اگر لبه کامپوزیت از دندان جدا شده باشد، باکتری‌ها و مواد رنگی به زیر آن نفوذ می‌کنند. در این حالت اگر پوسیدگی واقعی ایجاد شده باشد، علاوه بر زردی، حساسیت به سرما یا شیرینی و بوی بد هم حس خواهید کرد. اگر فقط رنگ است بدون حساسیت، احتمالاً فقط لکه سطحی زیر کامپوزیت است که نیاز به ترمیم لبه دارد.

آیا کامپوزیت های نانوفیل واقعا دیرتر زرد میشوند؟

مطالعات بالینی نشان می‌دهد: بله، به طور قابل توجهی کامپوزیت‌های نانوفیل (مثل filtek Z350، GC G-aenial، Venus Diamond) از ذرات نانوسرامیکی بسیار ریز و یک ماتریکس رزینی با پلیمریزاسیون پیشرفته ساخته شده‌اند. این ساختار فشرده، مسیر نفوذ رنگدانه‌ها را به شدت کاهش می‌دهد. در مقایسه با کامپوزیت‌های میکروهیبرید قدیمی، کامپوزیت‌های نانوفیل تا ۲ تا ۳ برابر دیرتر دچار تغییر رنگ می‌شوند. اگر قصد انجام کامپوزیت دارید، حتماً این گزینه را با دندانپزشک خود مطرح کنید.

نتیجه‌گیری و جمع‌بندی:

زرد شدن کامپوزیت دندان یک اتفاق رایج اما تا حد زیادی قابل پیشگیری و درمان است. مهم‌ترین نکاتی که باید از این مقاله به خاطر بسپارید این است که علت می‌تواند داخلی (کیفیت کار و مواد) یا بیرونی (رژیم غذایی، دخانیات، بهداشت) باشد.

اغلب با پولیش حرفه‌ای یا ترمیم موضعی، کامپوزیت زرد شده قابل ترمیم است. هرگز از مواد سفیدکننده خانگی، جوش شیرین یا بلیچینگ روی کامپوزیت استفاده نکنید. خمیردندان‌های سفیدکننده ساینده دشمن کامپوزیت شما هستند.

کامپوزیت‌های نانوفیل مقاومت رنگی بالاتری دارند. رفلاکس معده را جدی بگیرید؛ اسید آن سطح کامپوزیت را نابود می‌کند. این را هم نیز به یاد داشته باشید که هزینه ترمیم کامپوزیت زرد شده بسیار کمتر از تعویض کامل آن است.

اگر کامپوزیت شما زرد شده، نترسید. اول علت را پیدا کنید، سپس با یک دندانپزشک مجرب مشورت کنید. در کلینیک دندانپزشکی آذر، دکتر متخصص کامپوزیت در اصفهان سعی می‌کند همیشه راهکار بهینه (نه گران‌ترین) را به شما پیشنهاد دهند.

تماس با کلینیک دندانپزشکی دیجیتال آذر